W dniu 23 kwietnia 2022 r. weszły w życie przepisy ustawy z dnia 11 marca 2022 r. o obronie Ojczyzny
(Dz. U. z 2022 r. poz. 655 z późn. zm.). Wskazany akt prawny skumulował szereg przepisów odnoszących się do szeroko pojętej służby wojskowej, które uprzednio były rozproszone po wielu ustawach. Innymi słowy, obecnie obowiązująca regulacja rangi ustawowej stanowi kompleksowy zbiór przepisów dotyczący Sił Zbrojnych Rzeczypospolitej Polskiej. Jednym z novum wprowadzonych przez wskazaną ustawę jest dobrowolna zasadnicza służba wojskowa. Z uwagi na obszerny charakter tej tematyki w niniejszym poście skupimy się głównie na prawnych uwarunkowaniach powołania w jej szeregi, obligatoryjnych przesłankach powołania oraz wszczęciu postępowania rekrutacyjnego w tym zakresie.
Na wstępie wypada zauważyć, iż dobrowolna zasadnicza służba wojskowa jest bardzo atrakcyjną formą pełnienia czynnej służby wojskowej. Cel, jak przyświecał ustawodawcy, sprowadzał się głównie do maksymalnie szybkiego zwiększenia liczebności polskiej armii, dlatego procedura wcielenia w jej szeregi nie jest skomplikowana. Służba daje wiele możliwości w zakresie zdobycia nowych umiejętności, zapewnia dość wysokie uposażenie oraz ułatwia ewentualną, dalszą karierę wojskową. A to tylko niektóre z dużej ilości pozytywów i udogodnień dla przyszłych żołnierzy dobrowolnej zasadniczej służby wojskowej.
Przechodząc natomiast do krótkiej charakterystyki tej służby należy wskazać, iż jest ona pełniona przez okres 12 miesięcy, a w czasie jej pełnienia realizuje się: szkolenie podstawowe (w wymiarze do 28 dni zakończone przysięgą wojskową i wydaniem książeczki wojskowej) oraz szkolenie specjalistyczne (połączone z wykonywaniem obowiązków na stanowisku służbowym albo w trakcie kształcenia kandydata do zawodowej służby wojskowej, w wymiarze do 11 miesięcy).
OSOBY PODLEGAJĄCE OBOWIĄZKOWI OBRONY OJCZYZNY
Przechodząc do meritum poruszonej w tytule tematyki, w pierwszej kolejności należy zwrócić uwagę na art. 3 i art. 5 ustawy o obronie Ojczyzny. Przywołana norma prawna precyzuje krąg osób podlegających obowiązkowi obrony Ojczyzny oraz określa jego zakres przedmiotowy.
Obowiązkowi obrony Rzeczypospolitej Polskiej podlegają osoby które:
– posiadają obywatelstwo polskie (obywatel polski będący równocześnie obywatelem innego państwa nie podlega obowiązkowi obrony, jeżeli stale zamieszkuje poza granicami Rzeczypospolitej Polskiej)
– posiadają odpowiedni wiek (począwszy od dnia w którym kończą 18 rok życia do końca roku kalendarzowego w którym kończą 60 lat życia, a posiadający stopień podoficerski lub oficerski – 63 lata życia);
– posiadają odpowiedni stan zdrowia (obowiązkowi obrony nie podlegają osoby które zostały uznane ze względu na stan zdrowia za trwale niezdolne do tej służby).
Są to trzy podstawowe czynniki bez których spełnienia nie jest możliwe pełnienie dobrowolnej zasadniczej służby wojskowej, ani do żadnego innego rodzaju służby.
WARUNKI POWOŁANIA DO SŁUŻBY WOJSKOWEJ
Kolejne, główne przesłanki umożliwiające wcielenie konkretnej osoby w szeregi Sił Zbrojnych zostały określone
w art. 83 ustawy o obronie Ojczyzny.
I tak kandydat – poza warunkami wskazanymi na wstępie – musi dodatkowo:
– posiadać nieposzlakowaną opinię;
– posiadać zdolność fizyczną i psychiczną do pełnienia służby wojskowej (określoną odpowiednim orzeczeniem właściwej wojskowej komisji lekarskiej);
– posiadać wykształcenie (co najmniej wyższe – w przypadku pełnienia służby na stanowisku służbowym w korpusie oficerów; co najmniej średnie lub średnie branżowe – w przypadku pełnienia służby na stanowisku służbowym w korpusie podoficerów; co najmniej podstawowe – w przypadku pełnienia służby na stanowisku służbowym w korpusie szeregowych).
Ponadto, kandydat do pełnienia służby wojskowej w formie dobrowolnej zasadniczej służby wojskowej:
– nie może być karany za przestępstwo umyślne;
– nie może być przeznaczony do służby zastępczej;
– nie może być wyłączony od obowiązku pełnienia czynnej służby wojskowej w razie ogłoszenia mobilizacji i w czasie wojny;
– nie może posiadać nadanego przydziału organizacyjno-mobilizacyjnego do służby w jednostce zmilitaryzowanej.
Warto również podkreślić, że każdorazowo, powołanie do służby wojskowej jest uzależnione od istnienia potrzeb uzupełnieniowych Sił Zbrojnych.
WSZCZĘCIE POSTĘPOWANIA REKRUTACYJNEGO
Osoba zainteresowana pełnieniem dobrowolnej zasadniczej służby wojskowej powinna złożyć wniosek o powołanie do tej służby. Bez inicjatywy kandydata w tym zakresie postępowanie rekrutacyjne nie może być wszczęte.
Organem właściwym w zakresie rekrutacji i naboru ochotników do dobrowolnej zasadniczej służby wojskowej jest szef wojskowego centrum rekrutacji (WCR). Właściwość miejscowa nie ma w tym przypadku znaczenia, ponieważ wniosek może być złożony przez kandydata do dowolnie wybranego WCR. Osoba zainteresowana wstąpieniem w szeregi służby nie musi więc zgłaszać się do wojskowego centrum rekrutacji właściwego dla swojego miejsca stałego pobytu.
Ponadto, wniosek może być złożony zarówno w formie papierowej, jak również przesłany za pośrednictwem strony internetowej lub środków komunikacji elektronicznej w rozumieniu ustawy z dnia 18 lipca 2002 r. o świadczeniu usług drogą elektroniczną (np. poprzez ePUAP). Istotnym jest również fakt, że wniosek o powołanie do służby wojskowej może być także złożony w trakcie kwalifikacji wojskowej.
We wniosku o powołanie do służby wojskowej wskazuje się co najmniej:
– preferowane miejsce odbywania dobrowolnej zasadniczej służby wojskowej;
– uczelnię wojskową, na której osoba ubiegająca się o powołanie do służby wojskowej chce podjąć kształcenie;
– chęć odbycia kursu oficerskiego (w przypadku absolwentów uczelni wyższych innych niż wojskowe na kierunku zapewniającym nabycie kwalifikacji szczególnie przydatnych w Siłach Zbrojnych);
– uprawnienia lub kwalifikacje, których nabyciem jest zainteresowana osoba zgłaszająca się do odbycia dobrowolnej zasadniczej służby wojskowej (spośród uprawnień i kwalifikacji enumeratywnie określonych w przepisach wykonawczych).
Wzór wniosku o powołanie do służby wojskowej został określony w załączniku do rozporządzenia Ministra Obrony Narodowej z dnia 29 kwietnia 2022 r. w sprawie zgłaszania się do dobrowolnej zasadniczej służby wojskowej oraz uprawnień i kwalifikacji szczególnie przydatnych w Siłach Zbrojnych Rzeczypospolitej Polskiej.
Złożenie wniosku o powołanie do dobrowolnej zasadniczej służby wojskowej wszczyna procedurę rekrutacyjną, której szczegółowy przebieg zostanie opisany w kolejnym wpisie.
Autor: Krystian Gadaj